Wykonawca ubiegający się o udzielenie zamówienia publicznego musi wykazać spełnianie warunków udziału w postępowaniu określonych przez zamawiającego. Nie zawsze jednak dysponuje on samodzielnie wymaganym potencjałem technicznym, zawodowym czy ekonomicznym. W takich przypadkach ma on możliwość polegania na zasobach innych podmiotów, niezależnie od charakteru prawnego łączącej ich relacji.
Wykonawcy mają często wątpliwości co do tego, jak klasyfikować dysponowanie osobą współpracującą z wykonawcą, która prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. Takie ustalenie ma istotne znaczenie dla wykonawców, gdyż dysponowanie pośrednie wymaga przedłożenia wraz z ofertą zobowiązania do udostępnienia zasobów.
Dysponowanie bezpośrednie i pośrednie osobami wykonującymi zadania w ramach zamówienia
O tym, czy wykonawca dysponuje osobami zdolnymi do wykonania zamówienia w sposób bezpośredni lub pośredni rozstrzyga więź prawna pomiędzy nim a tymi osobami. Rozróżnia się dwa typy dysponowania zasobami:
- bezpośrednie,
- pośrednie.
Dysponowanie bezpośrednie
Z dysponowaniem bezpośrednim mamy do czynienia wówczas, gdy pomiędzy wykonawcą a osobą, którą dysponuje wykonawca istnieje bezpośredni stosunek prawny. Oznacza to, że stosunek prawny łączy wyłącznie te dwa podmioty, bez podmiotu będącym ogniwem występującym pomiędzy stronami. W celu ustalenia dysponowania bezpośredniego nie ma znaczenia charakter takiego stosunku. Może to być umowa o pracę, umowa cywilnoprawna czy współpraca w formule samozatrudnienia (B2B). Decydujące znaczenie ma treść stosunku prawnego łączącego strony.
W przypadku dysponowania bezpośredniego wykonawca nie polega na zasobach podmiotu trzeciego w rozumieniu Pzp. Oznacza to, że wykonawca nie musi składać zobowiązania podmiotu udostępniającego zasoby, a także innych dokumentów dotyczących podmiotu udostepniającego zasoby.
Dysponowanie pośrednie
Dysponowanie pośrednie występuje natomiast wtedy, gdy wykonawca nie jest bezpośrednio związany z osobą mającą realizować zadania w ramach zamówienia. Korzysta natomiast z jej potencjału za pośrednictwem innego podmiotu.
W takim przypadku wykonawca zawiera stosowną umowę z podmiotem (osobą fizyczną, prawną lub inną jednostką organizacyjną), w którego dyspozycji lub władaniu znajduje się dana osoba. W takiej sytuacji więź prawna łączy wykonawcę z podmiotem udostępniającym zasoby (np. spółką, przedsiębiorcą), a nie z samą osobą wykonującą czynności.
Wówczas to właśnie ten podmiot zobowiązuje się wobec wykonawcy do udostępnienia niezbędnych zasobów osobowych na potrzeby realizacji zamówienia, którymi on sam dysponuje, np. swoimi pracownikami. Więź prawna łączy więc wykonawcę z podmiotem udostępniającym zasoby. Osoba faktycznie wykonująca zadania w ramach zamówienia pozostaje natomiast w dyspozycji tego podmiotu trzeciego.
Taka forma dysponowania wymaga złożenia wraz z ofertą zobowiązania podmiotu udostępniającego zasoby, a także innych dokumentów dotyczących tego podmiotu.
Jak zakwalifikować dysponowanie na podstawie B2B?
Nie można jednoznacznie stwierdzić, że każde dysponowanie osobą na podstawie B2B stanowi zasób własny wykonawcy. O kwalifikacji takiej relacji decyduje treść stosunku łączącego strony.
Jeżeli wykonawca stale współpracuje z osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą i na podstawie umowy B2B bezpośrednio korzysta z jej pracy przy realizacji zamówienia, co do zasady mamy do czynienia z dysponowaniem bezpośrednim. W takim przypadku nie dochodzi do polegania na zasobach podmiotu trzeciego.
Przypadkiem pośredniego dysponowania osobami zdolnymi do wykonania zamówienia jest sytuacja, gdy wykonawca, na podstawie umowy B2B zawartej z osobą prowadzącą działalność gospodarczą, korzysta z innych osób pozostających w dyspozycji tego partnera. Partner deleguje wówczas swoich pracowników lub współpracowników do wykonania zadań w ramach zamówienia realizowanego przez wykonawcę. W takim przypadku zasoby osobowe stanowią zasoby podmiotu trzeciego.
W celu ustalenia, czy w danej sytuacji mamy do czynienia z korzystaniem z zasobów innych podmiotów, zawsze niezbędna jest analiza stanu faktycznego. Kluczowe znaczenie ma ocena rzeczywistej relacji między wykonawcą a osobami, na których potencjał się powołuje, w tym charakteru i zakresu współpracy, sposobu delegowania zadań oraz stopnia kontroli wykonawcy nad wykonywanymi czynnościami. Sam typ umowy, np. B2B czy umowa cywilnoprawna, nie przesądza o tym, czy zasób należy uznać za własny wykonawcy, czy za zasób podmiotu trzeciego.
Więcej na temat warunków udziału w postępowaniu – Prawo Zamówień Publicznych – Bieluk i Partnerzy
Obsługa prawna – Zamówienia publiczne – Bieluk i Partnerzy