Uregulowania dotyczące certyfikacji wykonawców zamówień publicznych w szerokim zakresie obowiązują od 12 lipca 2026 r. Zapowiadana rewolucja jednak nie nadeszła. Czego nie udało się wdrożyć?
Czym jest certyfikacja wykonawców?
Zgodnie z nowymi przepisami wykonawcy będą mogli ubiegać się o wydanie certyfikatu przez akredytowany podmiot w zakresie braku istnienia podstaw wykluczenia lub zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego.
Wykonawca będzie mógł wybrać, czy certyfikatem ma być objęte niepodleganie wykluczeniu, czy – oddzielnie lub łącznie – zdolności wykonawcy (warunki udziału w postępowaniu).
Przepisy wyłączają możliwość certyfikacji zdolności wykonawcy w zakresie określonych kwalifikacji zawodowych i określonego doświadczenia do 12 września 2029 r.
W zakresie niepodlegania wykluczeniu według wyboru wykonawcy certyfikat może obejmować:
- przesłanki wykluczenia z art. 108 ust. 1 pkt 1-5 Pzp (obligatoryjne przesłanki wykluczenia), albo
- art. 108 ust. 1 pkt 1-5 Pzp (obligatoryjne przesłanki wykluczenia) oraz wybrane przez niego podstawy wykluczenia, o których mowa w art. 108 ust. 2 lub art. 109 ust. 1 pkt 1-5 lub 7-10 Pzp (fakultatywne przesłanki wykluczenia).
Dane o udzieleniu certyfikatu i jego zakresie będą dostępne w ogólnodostępnej Bazie Danych o Certyfikacji Wykonawców Zamówień Publicznych.
Wykonawca, który uzyska certyfikat, będzie mógł go złożyć zamiast odpowiednich podmiotowych środków dowodowych. Zamawiający nie będzie mógł żądać innych podmiotowych środków dowodowych w zakresie, w jakim potwierdzenie braku podstaw wykluczenia lub potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu wynika z certyfikatu.
Jakie są skutki dla wykonawców i zamawiających?
Certyfikacja ma przyspieszać proces oceny podmiotowej wykonawców oraz obniżyć liczbę dokumentów, jakie musi złożyć wykonawca.
Uzyskanie certyfikacji przez wykonawców jest dobrowolne, przy czym odmienna jest sytuacja zamawiających. Mają oni obowiązek uwzględniania certyfikacji, jeżeli wykonawca się na nią powołuje. Nie można określić w dokumentach zamówienia zakazu posługiwania się certyfikatem. Ponadto w postępowaniu o udzielenie zamówienia nie można zastrzec, że zamawiający wymaga certyfikatu.
Zamawiający ma więc obowiązek respektować certyfikaty, ale nie może ich wymagać.
Przewiduje się, że certyfikacja może objąć około 200 tysięcy potencjalnych wykonawców.
Od kiedy obowiązuje system certyfikacji?
W zakresie przepisów dotyczących akredytacji podmiotów udzielających certyfikacji i umów o certyfikację, ustawa o certyfikacji wykonawców zamówień publicznych weszła w życie już w styczniu 2026 roku.
W najistotniejszym zakresie, tj. w zakresie możliwości uzyskania certyfikacji i przedłożenia certyfikatu zamiast podmiotowych środków dowodowych, regulacje obowiązują od dnia 12 lipca 2026 r.
Dlaczego więc nie widzimy skutków zmian w obecnie prowadzonych postępowaniach o udzielenie zamówienia?
Pomimo że uregulowania już obowiązują, to w praktyce nie działa system certyfikacji wykonawców zamówień publicznych. Niestety do tej pory żaden podmiot nie uzyskał akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji. Skoro nie ma żadnego podmiotu zdolnego do wydania certyfikatu, to nie ma również żadnego wykonawcy, który uzyskałby certyfikację, a dalej – w żadnym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego do tej pory nie złożono certyfikatu.
Nie została również do dnia dzisiejszego uruchomiona Baza Danych o Certyfikacji Wykonawców Zamówień Publicznych.
Z niecierpliwością czekamy więc na realne uruchomienie systemu certyfikacji i pierwsze doświadczenia w zakresie procesu certyfikacji i posługiwania się certyfikatem w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.
