W zamówieniach na usługi i roboty budowlane zamawiający wymagają, aby określone czynności wykonywały osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę. Wykonawcy często mają wątpliwości, czy osoby te muszą być zatrudnione już w dniu składania oferty. Co na to Krajowa Izba Odwoławcza?
Czym jest wymóg zatrudnienia na podstawie umowy o pracę z art. 95 Pzp?
Zgodnie z art. 95 ust. 1 Pzp, zamawiający wskazuje w ogłoszeniu o zamówieniu lub dokumentach zamówienia czynności, które mają wykonywać osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy. Dotyczy to czynności, których wykonywanie odpowiada przesłankom stosunku pracy z art. 22 § 1 Kodeksu pracy.
Wymóg obejmuje zarówno wykonawcę, jak i podwykonawców. Nie dotyczy natomiast zamówień na dostawy.
W dokumentach zamówienia zamawiający musi określić w szczególności:
- rodzaj czynności objętych wymogiem,
- sposób weryfikacji zatrudnienia,
- uprawnienia kontrolne zamawiającego,
- sankcje za niespełnienie wymogu.
Sposób dokumentowania zatrudnienia, kontrolę oraz sankcje reguluje się następnie w umowie.
Na jakim etapie trzeba zatrudnić pracowników?
Konstrukcja przepisów wskazuje, że obowiązek zatrudnienia dotyczy etapu realizacji zamówienia. Jego weryfikacja następuje na zasadach określonych w umowie.
Wymogu z art. 95 Pzp nie należy utożsamiać z warunkiem udziału w postępowaniu ani z kryterium oceny ofert. Nie chodzi o to, aby wykonawca już przed złożeniem oferty zatrudniał określoną liczbę osób. Chodzi o zagwarantowanie, że wskazane czynności będą wykonywane w ramach stosunku pracy podczas realizacji zamówienia.
Co do zasady wykonawca może więc zawrzeć umowy o pracę dopiero po wyborze oferty, a nawet na późniejszym etapie, kiedy zajdzie konieczność wykonywania czynności objętych obowiązkiem zatrudnienia. Wykonawca musi jednak zapewnić wymagane zatrudnienie w terminie wynikającym z umowy i przed rozpoczęciem wykonywania czynności objętych wymogiem.
Co orzekła Krajowa Izba Odwoławcza?
Takie stanowisko potwierdziła Krajowa Izba Odwoławcza m.in. w wyroku z 22 czerwca 2026 r., sygn. akt KIO 2435/26.
Sprawa dotyczyła zamówienia na utrzymanie zieleni „wysokiej”. Zamawiający wymagał, aby czynności związane m.in. z pielęgnacją i wycinką drzew wykonywały osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy.
Wykonawca, którego ofertę wybrano jako najkorzystniejszą, wskazał w wykazie osób umowę o pracę jako podstawę dysponowania tylko dla dwóch osób. Dla sześciu pozostałych wskazał umowę zlecenia.
Konkurent uznał, że oferta jest niezgodna z warunkami zamówienia i powinna zostać odrzucona na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 5 Pzp. Izba nie podzieliła tego stanowiska i oddaliła odwołanie w całości.
Dlaczego umowa zlecenia w wykazie osób nie przesądziła o odrzuceniu oferty?
Według Izby wykaz osób służył potwierdzeniu, że wykonawca dysponuje personelem o wymaganych kwalifikacjach i doświadczeniu, czyli spełnia warunki udziału w postępowaniu. Dokumenty zamówienia nie nakładały obowiązku wykazania zatrudnienia na umowę o pracę już na etapie składania ofert. Zamawiający przewidział weryfikację zatrudnienia dopiero po zawarciu umowy.
Co to oznacza dla wykonawców?
Wykonawca co do zasady nie musi zatrudniać na umowę o pracę osób wykonujących czynności wskazane przez zamawiającego już w dniu składania oferty. Kluczowe jest zapewnienie takiego zatrudnienia w terminie wynikającym z umowy. To, że na etapie postępowania część personelu jest związana z wykonawcą umowami cywilnoprawnymi, nie przesądza więc o niezgodności oferty z warunkami zamówienia.
Nie zwalnia to jednak wykonawcy z obowiązku skalkulowania ceny z uwzględnieniem kosztów zatrudnienia na umowę o pracę. W razie wezwania do wyjaśnień rażąco niskiej ceny zamawiający może badać m.in. zgodność ceny z przepisami o kosztach pracy oraz z przepisami prawa pracy i zabezpieczenia społecznego.
Wycenę oferty należy więc od początku oprzeć na kosztach umów o pracę, nawet jeśli pracownicy zostaną zatrudnieni dopiero po podpisaniu umowy.