W niedawno prowadzonej sprawie klient Kancelarii zapytał mnie czy zatrudnienie żołnierza może być kryterium oceny ofert? W dzisiejszej sytuacji geopolitycznej to pytanie zupełnie zrozumiałe. Zastanówmy się, czy rzeczywiście zatrudnienie żołnierza wpływa na jakość wykonania zamówienia.
Zasady określania kryteriów
Zamawiający tworząc treść dokumentów zamówienia nie ma zupełnej swobody w formułowaniu kryteriów oceny ofert. Zasady określania przez zamawiających publicznych kryteriów oceny określa Prawo zamówień publicznych.
Do podstawowych zasad, do których muszą stosować się zamawiający, należą:
- opisanie kryteriów w sposób jednoznaczny i zrozumiały,
- sformułowanie kryteriów w sposób umożliwiający weryfikację i porównanie poziomu oferowanego wykonania przedmiotu zamówienia na podstawie informacji przedstawianych w ofertach,
- związanie kryteriów oceny ofert z przedmiotem zamówienia,
- zakaz określania kryteriów dotyczących właściwości wykonawcy, w szczególności jego wiarygodności ekonomicznej, technicznej lub finansowej,
- zakaz stosowania kryterium ceny jako kryterium o wadze przekraczającej 60% przez niektórych zamawiających (jednostki sektora finansów publicznych oraz inne państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej).
Kryteria jakościowe
Zamawiający, poza ceną lub kosztem, może wprowadzić kryteria jakościowe. Kryteriami jakościowymi mogą być w szczególności kryteria odnoszące się do:
- jakości, w tym do parametrów technicznych, właściwości estetycznych i funkcjonalnych takich jak dostępność dla osób niepełnosprawnych lub uwzględnianie potrzeb użytkowników,
- aspektów społecznych, w tym integracji zawodowej i społecznej osób społecznie marginalizowanych,
- aspektów środowiskowych, w tym efektywności energetycznej przedmiotu zamówienia,
- aspektów innowacyjnych,
- organizacji, kwalifikacji zawodowych i doświadczenia osób wyznaczonych do realizacji zamówienia, jeżeli mogą one mieć znaczący wpływ na jakość wykonania zamówienia,
- serwisu posprzedażnego, pomocy technicznej, warunków dostawy takich jak termin, sposób lub czas dostawy, oraz okresu realizacji.
Nietypowe kryterium oceny ofert
W zamówieniach do tej pory zamawiający często określali kryteria oceny ofert premiujące oferty wykonawców, którzy zatrudniają na potrzeby realizacji zamówienia osoby społecznie marginalizowane, takie jak osoby niepełnosprawne, czy osoby bezrobotne. Jak dotąd w żadnej dokumentacji postępowania nie spotkałam się z określeniem kryterium premiującego ofertę wykonawcy, który zatrudnia żołnierza na potrzeby realizacji zamówienia.
Czy zatrudnienie żołnierza może być więc kryterium oceny ofert?
Tak, zamawiający może premiować oferty wykonawców zatrudniających żołnierzy. W niektórych przypadkach zaś wprowadzenie takiego kryterium oceny ofert przez zamawiającego będzie wręcz obowiązkowe.
Przepisy szczególne
Szczególne uregulowanie w tym zakresie zawarte jest w ustawie o obronie Ojczyzny. To uregulowanie wskazuje wprost, że w przypadku zamówień o wartości mniejszej niż progi unijne, zatrudnianie żołnierza OT (Obrony Terytorialnej), jak również żołnierza AR (Aktywnej Rezerwy) przez wykonawcę lub podwykonawcę w rozumieniu przepisów tej ustawy, może być uznane za jakościowe kryterium oceny ofert.
Wskazane uregulowanie stosuje się odpowiednio do żołnierza OT lub AR prowadzącego działalność gospodarczą.
Zamawiający określa sposób weryfikacji zatrudniania żołnierza OT lub żołnierza AR przez wykonawcę.
Niektórzy zamawiający mają obowiązek zastosowania wyżej wskazanego kryterium oceny ofert. Minister Obrony Narodowej wyznacza jednostki organizacyjne, które przy udzielaniu zamówień publicznych mają obowiązek stosować kryterium jakościowe. Zobowiązanych zamawiających wskazuje Zarządzenie nr 3/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 lutego 2026 r.
Jednostkami organizacyjnymi, które mają obowiązek stosowania kryterium oceny ofert dotyczącego zatrudnienia żołnierza, są:
- Oddział Zabezpieczenia Dowództwa Garnizonu Warszawa,
- Oddział Zabezpieczenia Garnizonu Stołecznego,
- Oddział Zabezpieczenia (podległy Dowództwu Garnizonu Warszawa),
- 1 Regionalna Baza Logistyczna w Wałczu,
- 4 Regionalna Baza Logistyczna we Wrocławiu.
W przypadku tych zamawiających waga kryterium dotyczącego zatrudnienia żołnierza wynosi 10%.
Wprowadzenie tego szczególnego uregulowania miało na celu promowanie wykonawców, którzy – pomimo pewnych niedogodności – zatrudniają żołnierzy Obrony Terytorialnej i Aktywnej Rezerwy.
